پيشگفتار جغرافياى تاريخى بين النهرين بين النهرين كه امروزه به آن عراق گفته مىشود ، يكى از قديمىترين مراكز تمدن باستان است . منشأ اين تمدنها در رود دجله و فرات است كه در اين سرزمين جريان دارد . اين دو رود كه از تركيه سرچشمه مىگيرند ، پس از طى مسيرهايى طولانى « 1 » در قرفه كه گفته مىشود باغ عدن و بهشت آدم و حوا بوده ، در بالاى بصره ، به هم مىپيوندند و اروندرود را تشكيل مىدهند كه خود پس از طى حدود 190 كيلومتر به خليج فارس مىريزد . ناحيهء تاريخى بين النهرين در امتداد اين رودها و بين آنها ممتد است . قسمت شمالى آن به نام الجزيره عمدتا لم‌يزرع است ، اما نيمهء جنوبى به نام سواد ، دشتى حاصلخيز و آبرفتى است . رودهاى دجله و فرات در اين ناحيه مانند رود نيل در مصر ، سرچشمه حيات و تمدن بوده است . از دوره بابليها ، اين دو رود به وسيله كانالهايى به هم مربوط بودند و شاخه‌هاى متعدد و بارآور سراسر دشت را آبيارى مىكرده است . مردابها و سواحل و جزاير باتلاقى كه در ميان شبكه‌اى از نهرها و رودخانه‌هاى كوچك واقع شده‌اند ، قسمت بالاى اروندرود را مىپوشانند . ( خور العظيم )

--> ( 1 ) . دجله حدود 1850 كيلومتر و فرات در حدود 2700 كيلومتر .